۱۰ سوال رایج درباره واکسن گارداسیل که باید بدانید [زمان تزریق، دوز چهارم و تاثیر آن در سیستم ایمنی ]

واکسن گارداسیل یکی از شناخته شده ترین واکسن ها برای پیشگیری از عفونت با ویروس HPV یا ویروس پاپیلومای انسانی است. HPV گروه بزرگی از ویروس هاست و بعضی از انواع آن می توانند در طول زمان با ایجاد بیماری هایی مانند زگیل تناسلی یا برخی سرطان ها ارتباط داشته باشند. به همین دلیل، واکسیناسیون HPV بخش مهمی از برنامه های پیشگیری از بیماری های مرتبط با این ویروس محسوب می شود.

در نسخه قدیمی این مقاله، موضوعاتی مانند سن تزریق، عوارض، بارداری، پریود، انواع واکسن و زمان دوزهای بعدی مطرح شده بود؛ اما بعضی از توضیحات نیاز به اصلاح داشتند. برای مثال، نمی توان گفت همه افراد در هر سنی باید واکسن گارداسیل را دریافت کنند یا اینکه بعد از سه دوز حتماً باید ۱۰ سال بعد یک دوز چهارم تزریق شود. برنامه واکسیناسیون باید بر اساس راهنمای معتبر، سن شروع واکسیناسیون، شرایط ایمنی و دستور پزشک تعیین شود.

در ادامه، ۱۰ سؤال رایج درباره واکسن گارداسیل را با پاسخ های دقیق تر و به روز بررسی می کنیم تا اگر قصد واکسیناسیون دارید، دید روشن تری نسبت به این واکسن داشته باشید.

سوال اول: واکسن گارداسیل برای چه کسانی مناسب است؟

یکی از مهم ترین سوالات درباره گارداسیل این است که چه کسانی باید آن را دریافت کنند. پاسخ به این سؤال تا حد زیادی به سن فرد و سابقه واکسیناسیون بستگی دارد.

طبق توصیه CDC، واکسیناسیون HPV به صورت روتین در سنین ۱۱ تا ۱۲ سالگی توصیه می شود و می توان آن را از ۹ سالگی شروع کرد. همچنین برای افرادی که در سنین پایین تر واکسینه نشده اند، واکسیناسیون تکمیلی تا ۲۶ سالگی توصیه می شود.

برای بزرگسالان ۲۷ تا ۴۵ سال، واکسیناسیون به شکل یک توصیه عمومی برای همه افراد این گروه سنی نیست؛ بلکه ممکن است بعد از گفت وگوی فرد با پزشک و بررسی احتمال مواجهه های جدید با HPV و میزان سود مورد انتظار، واکسن برای برخی افراد انتخاب شود. بنابراین عبارت «واکسن گارداسیل تا ۴۵ سالگی برای همه ضروری است» بیان دقیقی نیست.

اگر می خواهید درباره سن مناسب دقیق تر بدانید، مطالعه مطلب بهترین سن تزریق واکسن گارداسیل برای نوجوانان و بزرگسالان می تواند اطلاعات بیشتری در اختیار شما قرار دهد.

سوال دوم: واکسن گارداسیل چند دوز دارد و فاصله بین دوزها چقدر است؟

تعداد دوزهای واکسن گارداسیل برای همه افراد یکسان نیست. سن فرد در زمان شروع واکسیناسیون و برخی شرایط پزشکی، از جمله ضعف سیستم ایمنی، در تعیین برنامه نقش دارند.

یک نکته مهم این است که برنامه واکسیناسیون ممکن است بر اساس کشور، دستورالعمل ملی و نوع واکسن تفاوت هایی داشته باشد. بنابراین جدول بالا را باید به عنوان چارچوب رایج CDC در نظر گرفت، نه نسخه شخصی برای هر فرد. طبق CDC، اگر دو دوز در افراد شروع کننده زیر ۱۵ سال با فاصله کمتر از ۵ ماه تزریق شده باشد، ممکن است دوز سوم لازم شود. در برنامه سه دوز نیز حداقل فاصله های مشخصی برای معتبر بودن دوزها وجود دارد.

برای اطلاعات بیشتر می توانید مطلب واکسن گارداسیل چند بار باید تزریق شود؟ را نیز مطالعه کنید.

سوال سوم: آیا واکسن گارداسیل فقط برای دختران و زنان است؟

خیر. HPV می تواند هم در زنان و هم در مردان عفونت ایجاد کند و با برخی بیماری ها و سرطان های مرتبط با HPV در هر دو جنس ارتباط داشته باشد. به همین دلیل، واکسیناسیون HPV فقط یک موضوع مربوط به زنان نیست.

در برنامه های واکسیناسیون، پسران نیز می توانند از واکسن HPV برای پیشگیری از عفونت های مرتبط با انواع تحت پوشش واکسن بهره مند شوند. این موضوع اهمیت ویژه ای دارد، زیرا HPV می تواند با زگیل های تناسلی و برخی سرطان ها، از جمله سرطان مقعد، آلت تناسلی و اوروفارنکس ارتباط داشته باشد.

اگر درباره واکسن گارداسیل برای مردان سؤال دارید، می توانید مطلب واکسن گارداسیل برای مردان را بخوانید.

سوال چهارم: آیا بعد از ابتلا به HPV هنوز تزریق گارداسیل فایده دارد؟

این یکی از مهم ترین پرسش هاست. پاسخ این است که ابتلا به HPV به خودی خود به معنی بی فایده بودن واکسن نیست، اما باید انتظار از واکسن را درست تعریف کنیم.

واکسن HPV برای پیشگیری از عفونت های جدید طراحی شده است و عفونت HPV موجود را درمان نمی کند. اگر فرد قبلاً به یک نوع HPV مبتلا شده باشد، واکسن قرار نیست آن عفونت را از بدن پاک کند یا بیماری ایجادشده را درمان کند. اما ممکن است فرد هنوز با همه انواع HPV موجود در واکسن مواجه نشده باشد و واکسیناسیون بتواند در برابر انواعی که هنوز دریافت نکرده است محافظت ایجاد کند.

به همین دلیل، سابقه زگیل تناسلی، تست HPV مثبت یا یک نتیجه غیرطبیعی در غربالگری لزوماً به این معنی نیست که فرد نباید درباره واکسن با پزشک صحبت کند. برای مطالعه بیشتر می توانید مطلب مزایای واکسن گارداسیل بعد از ابتلا به HPV را ببینید.

سوال پنجم: واکسن گارداسیل چه عوارضی دارد؟

مانند هر واکسن دیگری، گارداسیل نیز ممکن است باعث واکنش های کوتاه مدت شود. بیشتر واکنش ها خفیف هستند و بدون درمان خاص برطرف می شوند.

• درد محل تزریق
• قرمزی یا تورم محل تزریق
• سردرد
• احساس خستگی
• تب خفیف
• تهوع
• درد عضلانی یا مفصلی
• سرگیجه

CDC گزارش می کند که واکنش های محل تزریق از شایع ترین عوارض هستند و واکسن HPV سابقه ایمنی مطلوبی دارد. غش نیز ممکن است بعد از واکسیناسیون رخ دهد و به همین دلیل توصیه می شود فرد هنگام تزریق نشسته یا درازکش باشد و بعد از تزریق حدود ۱۵ دقیقه تحت نظر بماند.

واکنش آلرژیک شدید بسیار نادر است، اما اگر بعد از واکسن علائمی مانند تورم صورت یا گلو، مشکل تنفسی، کهیر گسترده، ضعف شدید یا سرگیجه قابل توجه ایجاد شد، باید فوراً مراقبت پزشکی دریافت شود.

برای آشنایی بیشتر با واکنش های بدن می توانید مقاله واکنش بدن بعد از تزریق گارداسیل را مطالعه کنید.

سوال ششم: آیا واکسن گارداسیل در دوران پریود قابل تزریق است؟

قاعدگی به خودی خود دلیل پزشکی برای ممنوع کردن واکسن HPV نیست. اگر فرد در زمان پریود باشد و شرایط عمومی مناسبی داشته باشد، معمولاً صرفاً به دلیل شروع قاعدگی نیازی به عقب انداختن واکسیناسیون وجود ندارد.

این نکته با ادعای قدیمی متن مقاله تفاوت دارد که توصیه می کرد واکسن بهتر است حتماً بعد از پایان پریود تزریق شود. چنین الزام عمومی ای وجود ندارد. اگر فرد به دلیل درد شدید، ضعف یا شرایط جسمی خاص احساس ناخوشی دارد، می تواند درباره زمان مناسب تزریق با پزشک یا مرکز واکسیناسیون مشورت کند.

برای جزئیات بیشتر درباره این موضوع، مقاله تزریق واکسن گارداسیل در دوران پریود را بخوانید.

سوال هفتم: آیا می توان واکسن گارداسیل را در دوران بارداری تزریق کرد؟

واکسن HPV در دوران بارداری توصیه نمی شود. اگر فرد هنوز واکسیناسیون را شروع نکرده و باردار است، معمولاً شروع سری واکسن تا پایان بارداری به تعویق می افتد.

اما اگر فرد بدون اطلاع از بارداری یک دوز واکسن دریافت کرده باشد، CDC اعلام می کند که نیازی به اقدام خاص یا مداخله برای خاتمه بارداری به دلیل واکسن وجود ندارد. دوزهای باقی مانده باید تا پایان بارداری به تعویق بیفتند. همچنین آزمایش بارداری به صورت روتین قبل از تزریق واکسن HPV لازم نیست.

بنابراین عبارت «اگر یک دوز در بارداری تزریق شد حتماً باید همان دوز را تکرار کرد» نیز توصیه عمومی دقیقی نیست. در چنین شرایطی بهتر است سوابق واکسیناسیون با پزشک بررسی شود.

برای مطالعه بیشتر می توانید به مطلب واکسن گارداسیل و بارداری مراجعه کنید.

سوال هشتم: تفاوت گارداسیل ۴ ظرفیتی و ۹ ظرفیتی چیست؟

یکی از پرسش های رایج درباره واکسن گارداسیل، تفاوت میان مدل های مختلف آن است. تفاوت اصلی این واکسن ها در تعداد انواع HPV تحت پوشش است.

نکته مهم این است که «تعداد بیشتر انواع HPV تحت پوشش» به معنی آن نیست که واکسن ۹ ظرفیتی همه انواع HPV را پوشش می دهد. HPV انواع بسیار زیادی دارد و واکسن فقط در برابر انواع مشخصی که در ترکیب آن قرار گرفته اند محافظت ایجاد می کند.

برای بررسی دقیق تر تفاوت واکسن های گارداسیل می توانید مقاله تفاوت بین انواع واکسن گارداسیل و همچنین گارداسیل ۹ چیست؟ را مطالعه کنید.

سوال نهم: بعد از سه دوز گارداسیل، آیا دوز چهارم لازم است؟

یکی از ادعاهای مهم متن قدیمی این مقاله این بود که ممکن است حدود ۱۰ سال بعد دوز چهارم یا دوز یادآور لازم شود. این موضوع را نباید به عنوان یک قانون عمومی به خواننده معرفی کرد.

در توصیه فعلی CDC، اگر فرد سری واکسن HPV را با تعداد دوز و فاصله های توصیه شده کامل کرده باشد، دوز اضافه به صورت روتین توصیه نمی شود. بنابراین نمی توان گفت همه افرادی که سه دوز دریافت کرده اند باید چند سال بعد حتماً دوز چهارم بزنند.

البته شرایط پزشکی خاص، برنامه واکسیناسیون متفاوت در کشور یا سابقه واکسیناسیون ناقص می تواند نیازمند بررسی جداگانه باشد. اگر درباره دوزهای خود مطمئن نیستید، بهتر است تاریخ تزریق هر دوز را در اختیار پزشک یا مرکز واکسیناسیون قرار دهید.

سوال دهم: اگر فاصله بین دوزهای گارداسیل زیاد شود، باید واکسیناسیون را از اول شروع کرد؟

خیر، در بسیاری از موارد اگر برنامه واکسیناسیون به دلیل تأخیر قطع شده باشد، لازم نیست کل سری واکسن را از ابتدا تکرار کنید. CDC تصریح می کند که در صورت وقفه در برنامه، دوزهای قبلی نیازی به تکرار ندارند و فرد باید سری باقی مانده را طبق برنامه مناسب تکمیل کند.

در مقابل، تزریق زودتر از حداقل فاصله مجاز می تواند مشکل ایجاد کند و ممکن است یک دوز به دلیل فاصله بسیار کوتاه نیاز به تکرار داشته باشد. بنابراین «هرچه فاصله کمتر باشد بهتر است» تصور درستی نیست.

برای مثال، در برنامه سه دوز CDC، فاصله توصیه شده ۰، ۱ تا ۲ و ۶ ماه است و حداقل فاصله ها نیز مشخص شده اند. بنابراین زمان بندی باید هم به اندازه کافی منظم باشد و هم حداقل فاصله های لازم را رعایت کند.

اگر یک دوز را دیر دریافت کرده اید، قبل از اینکه خودسرانه کل واکسیناسیون را از ابتدا آغاز کنید، سوابق قبلی را به پزشک نشان دهید. همچنین برای اطلاعات بیشتر درباره دوزهای عقب افتاده می توانید مطلب اگر دوز واکسن گارداسیل فراموش یا عقب افتاد چه کنیم؟ را مطالعه کنید.

واکسن گارداسیل چگونه از بدن در برابر HPV محافظت می کند؟

گارداسیل یک واکسن پیشگیرانه است. به زبان ساده، واکسن به سیستم ایمنی آموزش می دهد که در صورت مواجهه با انواع مشخص HPV، پاسخ ایمنی مناسبی ایجاد کند. به همین دلیل، واکسیناسیون در سنی که فرد هنوز با انواع تحت پوشش واکسن مواجه نشده است بیشترین فایده را دارد.

CDC تأکید می کند که واکسن HPV عفونت موجود را درمان نمی کند و اثر آن در پیشگیری از عفونت های جدید است. به همین علت، واکسیناسیون در سنین پایین تر و پیش از مواجهه با HPV بیشترین اثربخشی را دارد.

برای آشنایی بیشتر با سازوکار و اثربخشی واکسن می توانید مقاله گارداسیل ۹ چگونه به ایجاد ایمنی در برابر HPV کمک می کند؟ را نیز مطالعه کنید.

آیا واکسن گارداسیل باعث ابتلا به HPV می شود؟

خیر. واکسن HPV حاوی ویروس زنده ای نیست که بتواند فرد را به عفونت HPV مبتلا کند. هدف واکسن، تحریک سیستم ایمنی برای ایجاد پاسخ محافظتی در برابر انواع مشخص HPV است.

به همین دلیل، واکسیناسیون نباید با این تصور که «تزریق واکسن باعث وارد شدن ویروس HPV به بدن می شود» کنار گذاشته شود. با این حال، هیچ واکسنی نمی تواند در برابر همه انواع HPV یا تمام بیماری های مرتبط با این ویروس محافظت صددرصدی ایجاد کند.

آیا گارداسیل فقط از سرطان دهانه رحم جلوگیری می کند؟

خیر. ارتباط HPV با سرطان دهانه رحم بسیار شناخته شده است، اما انواع پرخطر HPV می توانند در ایجاد برخی سرطان های دیگر نیز نقش داشته باشند. از جمله این موارد می توان به برخی سرطان های واژن، فرج، آلت تناسلی، مقعد و اوروفارنکس اشاره کرد.

همچنین برخی انواع HPV با زگیل تناسلی ارتباط دارند. بنابراین هدف واکسیناسیون HPV فقط پیشگیری از یک بیماری در زنان نیست، بلکه بخشی از پیشگیری گسترده تر از بیماری های مرتبط با HPV در زنان و مردان است.

برای آشنایی بیشتر با ارتباط HPV و سرطان های ناحیه دهان و گلو می توانید مقاله HPV و سرطان اوروفارنکس را مطالعه کنید.

آیا در صورت سرماخوردگی می توان گارداسیل زد؟

بیماری خفیف مانند یک سرماخوردگی ساده معمولاً به تنهایی دلیل لازم برای به تعویق انداختن واکسیناسیون نیست. با این حال، اگر فرد به بیماری متوسط یا شدید مبتلا باشد، ممکن است پزشک تصمیم بگیرد تزریق تا بهتر شدن وضعیت عمومی به تعویق بیفتد.

بنابراین اگر فقط علائم خفیف سرماخوردگی دارید، بهتر است وضعیت خود را هنگام مراجعه به مرکز واکسیناسیون اعلام کنید و تصمیم نهایی را بر اساس شرایط همان روز بگیرید.

برای جزئیات بیشتر می توانید مطلب تزریق واکسن گارداسیل هنگام سرماخوردگی را نیز ببینید.

مقایسه سریع ۱۰ نکته مهم درباره گارداسیل

چه زمانی قبل از تزریق گارداسیل باید با پزشک مشورت کنیم؟

اگر سابقه واکنش آلرژیک شدید به یک دوز قبلی واکسن HPV یا یکی از اجزای واکسن دارید، باید قبل از تزریق پزشک را مطلع کنید. همچنین در صورت وجود بیماری متوسط یا شدید حاد، بارداری، نقص سیستم ایمنی یا ابهام درباره دوزهای قبلی، بهتر است برنامه واکسیناسیون توسط پزشک بررسی شود.

برای افراد دارای برخی شرایط نقص ایمنی، برنامه سه دوزی ممکن است لازم باشد. CDC همچنین واکسیناسیون HPV را در دوران بارداری توصیه نمی کند، در حالی که شیردهی مانع دریافت واکسن محسوب نمی شود.

اگر درباره موارد منع یا شرایط خاص سؤال دارید، مقاله چه کسانی نباید واکسن گارداسیل بزنند؟ می تواند برای مطالعه بیشتر مفید باشد.

جمع بندی ۱۰ سوال رایج درباره واکسن گارداسیل

گارداسیل یکی از واکسن های مهم برای پیشگیری از عفونت های HPV و بیماری های مرتبط با برخی انواع این ویروس است. مهم ترین نکته این است که واکسن را نباید یک درمان برای HPV موجود در نظر گرفت؛ بلکه هدف اصلی آن پیشگیری از عفونت های جدید است.

سن شروع واکسیناسیون در تعیین تعداد دوزها اهمیت زیادی دارد. در توصیه CDC، شروع قبل از ۱۵ سالگی معمولاً با دو دوز و شروع از ۱۵ سالگی با سه دوز انجام می شود؛ افراد دارای برخی شرایط نقص ایمنی نیز به سه دوز نیاز دارند. اگر برنامه واکسیناسیون به تأخیر افتاد، معمولاً نیازی به شروع دوباره نیست، اما تزریق دوزها با فاصله کمتر از حداقل مجاز نیز می تواند باعث نیاز به تکرار یک دوز شود.

همچنین واکسن HPV در دوران بارداری توصیه نمی شود، ولی اگر یک دوز به طور اتفاقی در زمان بارداری تزریق شود، معمولاً اقدام خاصی لازم نیست و ادامه دوزهای باقی مانده تا پایان بارداری به تعویق می افتد.

اگر قصد تزریق گارداسیل دارید، به جای انتخاب صرفاً بر اساس تبلیغات یا تجربه دیگران، سن، سابقه واکسیناسیون، وضعیت سلامتی و نوع واکسن در دسترس را با پزشک یا مرکز معتبر بررسی کنید.